İçeriğe geç
Yetenek Pusulası Rehber dosyasını al

Özel Yetenekli Çocukların Az Konuşulan 6 Özelliği

Asenkron gelişim, yoğun duygusallık, mükemmeliyetçilik ve diğerleri: aileleri en çok zorlayan ama en az anlatılan özellikler.

Çocuğu tanımak3 dk okuma

Pencere önünde suluboya resimler ve boya kavanozları

Özel yetenekli çocuklardan söz edilirken hep aynı şeyler anlatılır: erken okuma, hızlı öğrenme, güçlü bellek. Oysa aileleri asıl zorlayan şeyler bunlar değildir.

Önemli: Bu bir teşhis listesi değildir. Aşağıdaki özellikler pek çok çocukta görülebilir. Tanılama, uzmanların standart araçlarla yaptığı bir değerlendirmedir. Bu yazı yalnızca çocuğunuzu daha iyi anlamanıza yardımcı olmak içindir.

1. Asenkron gelişim

Zihinsel, duygusal ve bedensel gelişim aynı hızda ilerlemez. Sekiz yaşındaki bir çocuk evrenin nasıl oluştuğunu on iki yaşında biri gibi tartışıp, ayakkabısını bağlayamadığı için altı yaşında biri gibi ağlayabilir.

Veli için: İkisi de gerçektir. "Bu kadar akıllısın, neden böyle davranıyorsun?" cümlesi haksızlıktır; çocuğun duygusal yaşı, zihinsel yaşıyla aynı değildir.

2. Yoğun duygusallık

Küçük bir haksızlığa, bir belgeseldeki yaralı hayvana ya da bir arkadaşının sözüne verilen tepki, dışarıdan bakınca orantısız görünür.

Veli için: Abartmıyor; gerçekten öyle hissediyor. "Bunda ağlanacak ne var?" yerine "Bu seni çok etkiledi" demek, duygunun adını koymasına yardım eder.

3. Mükemmeliyetçilik

Yanlış yapma korkusuyla hiç başlamamak. Silgiyle delinen kâğıtlar. Beğenmediği resmi buruşturup atmak. "Yapamıyorum" deyip bırakmak.

Veli için: Sonucu değil süreci övün. Kendi hatalarınızı evde rahatça konuşun: "Bugün işte bir şeyi yanlış yaptım, şöyle düzelttim."

4. Güçlü adalet duygusu

Kurallar herkese eşit uygulanmıyorsa bunu fark eder ve bırakmaz. Sınıfta haksızlığa uğrayan arkadaşı için öğretmene itiraz edebilir. Dünyadaki büyük sorunlar (savaş, açlık, iklim) uykusunu kaçırabilir.

Veli için: Kaygısını küçümsemeyin, ama yaşına uygun bir eylem alanı gösterin: bir fidan dikmek, bir kumbaraya para atmak.

5. Çabuk sıkılma

Zaten bildiği bir konunun tekrarı ona ceza gibi gelir. Sınıfta dalıp gitmesi, ödevi baştan savma yapması ya da arkadaşlarını rahatsız etmesi bundan kaynaklanabilir.

Veli için: Bu tembellik değildir. Öğretmeniyle konuşup ek ya da farklılaştırılmış görevler verilip verilemeyeceğini sorun.

6. Yaşından büyük mizah

Kelime oyunları, ironi, absürt espriler. Yetişkinlerle çok iyi anlaşır, akranları esprisini anlamayınca yalnız kalabilir.

Veli için: Ortak ilgi alanı üzerinden arkadaşlık kurabileceği ortamlar arayın: satranç, robotik, tiyatro, doğa kulübü. Aynı yaşta olmak şart değil; aynı şeye meraklı olmak yeterli.

Bu özellikler bir "sorun" mu?

Hayır. Ama tanınmadıklarında soruna dönüşebilirler. Sıkılan çocuk "yaramaz", duygusal çocuk "nazlı", mükemmeliyetçi çocuk "tembel" etiketi alabilir.

Çocuğunuzda bu özelliklerin birkaçını görüyorsanız ve zorlanıyorsanız, okul rehberlik servisi ilk başvuracağınız yerdir.

BİLSEM'le ilgisi ne?

Bu özellikler tanılamada "puan" getirmez. Ama çocuğunuzu tanımak, tanılama sonucu ne olursa olsun işinize yarar.

Bu yazı özel yetenekliler eğitimi alanyazınındaki genel bulgulara dayanır; bireysel değerlendirme yerine geçmez.

Hepsi tek dosyada

Süreç, tablet günü listesi ve en çok sorulan sorular dokuz sayfalık Veli Rehber Dosyası'nda. Ücretsiz.

Rehber dosyasını al
Sıradaki yazıEvde Merakı Besleyen 12 Ekransız Oyun